ZDZISŁAW BADOCHA

ZDZISŁAW       BADOCHA (1923- 1946) „Żelazny”; ppor. WP, dowódca 2. szwadronu V Brygady Wileńskiej AK Urodzony 22.03.1923 w Zagórzu z czasem przeniósł się z rodziną do Święcian (woj. wileńskie). Był harcerzem, wychowankiem gimnazjum im. Józefa Piłsudskiego w Starych Święcinach. Od czerwca 1942 w AK, a od maja 1944 działa w V Brygadzie Wileńskiej AK w plutonie Mieczysława Kitkiewicza „Kitka”. Po walkach o Wilno w lipcu 1944 razem z Brygadą przedostał się do Puszczy Grodzieńskiej. 23.07.1944 brygada została otoczona przez Sowietów w okolicach m. Porzecze. Mjr „Łupaszko” upozorował poddanie się brygady w celu rozproszenia oddziału. W ten sposób żołnierze w małych grupkach przedostawali się do Puszczy Augustowskiej i dalej w okolice Białegostoku. W ten rejon dotarł także oddział, w którym walczyli m.in. „Nowina”, „Szpagat”, „Lufa”. W październiku 1944 „Żelazny” wraz z „Nowiną” i „Lufą” zdezerterowali z WP, do którego zostali wcieleni koło Białegostoku i przyłączyli się do odtworzonego w tym czasie oddziału mjr „Łupaszki”. W utworzonym w kwietniu 4. szwadronie por. Plucińskiego „Mścisława” pełnił funkcję dowódcy plutonu. W maju 1945 wraz z całą V Brygadą przeprawił się przez Bug, gdzie w okolicach Sokołowa Podlaskiego nadal walczy z grupami operacyjnymi UBP. Przenosi się na Wybrzeże Gdańskie i tam podporządkowuje się ppłk. A. Olechnowiczowi „Pohoreckiemu”, komendantowi Okręgu Wileńskiego AK (w 1947 przekształconego w Ośrodek Mobilizacyjny Wileńskiego Okręgu AK). Na przełomie lutego i marca 1946 kilkiosobowe patrole dowodzone przez Badochę oraz ppor. Selmanowicza „Zagończyka” przeprowadziły wiele akcji bojowych w woj. gdańskim i zachodniopomorskim, których celem było m.in. pozyskanie środków na działalność Brygady.       W końcu lutego 1946 zatrzymał pociąg na linii Białogard- Koszalin i zdobył 102 000 zł, w marcu zajął bank rolny w Koszalinie i uzyskał 822 737 zł, dwa dni później zajmuje bank w Toruniu. W kwietniu na rozkaz „Łupaszki” zorganizowano dwa szwadrony V Brygady Wileńskiej AK. Dowódcą 2. szwadronu został „Żelazny”. Tego samego miesiąca jego grupa rozbraja patrol wojskowy i zdobywa 12 automatów. Następnego dnia, t.j 06.04.1946 zostaje odznaczony przez mjr „Łupaszkę” sygnetem V Brygady Wileńskiej. W tym czasie jego szwadron działał głównie na terenach Borów Tucholskich, gdzie przeprowadzał akcje przeciwko żołnierzom sowieckim. W maju 1946 „Żelazny” wykonał egzekucję na funkcjonariuszu UBP z Drawska, rozbroił posterunek MO. Przez kilka tygodni kontrolował szosę Chojnice-Starogard Gdański, zatrzymywał samochody, które następnie wykorzystywał do szybkiego przerzucania patroli z miejsca na miejsce. 19.05.1946 zasłynął z akcji rozbrajania posterunków MO i lokalnych placówek UBP w Kaliskach, Osiecznej, Osieku, Skórczu, Lubichowie. W Starej Kiszewie (pow. Kościerzyna) zlikwidował pięcioosobową załogęmiejscowej placówki UBP, w tym majora NKWD- doradcę PUBP w Kościerzynie. Wykonanie tej operacji było możliwe dzięki zdobyciu samochodu, którym szwadron Badochy przemierzył cały powiat Starogard i część pow. Kościerzyna. Po drodze zajmował posterunki, zabierał Milicjantom uzbrojenie, likwidował połączenia telefoniczne. Dzięki radiu BBC o akcji 2. szwadronu V Brygady Wileńskiej AK dowiedziała się społecznosć międzynarodowa. W pierwszych dniach czerwca 1946 szwadrony V Brygady zaatakowały wiele posterunków MO w okolicach Dzierzgonia, Iławy i Sztumu. W czasie odwrotu na Pomorze Gdańskie, w okolicy Sztumu doszło do walk z grupą operacyjną UBP i MO, „Żelazny” zostaje ranny. W skutek donosu 26.06.1946 kilkunastoosobowa grupa UBP z Malborka próbowała aresztować Badochę, który poległ trafiony najprawdopodobniej odłamkiem granatu. Miejsce pochówku „Żelaznego” jest nieznane.